KUASA SEORANG WALI

Islam telah meletakkan perkahwinan sebagai asas yang sah sebuah hubungan suami isteri di antara seorang lelaki dan perempuan di sisi syara’ dan undang-undang.Namun kepatuhan sesuatu perkahwinan itu ditentukan melalui kepatuhan terhadap rukun perkahwinan . Ulama’ Islam bersepakat bahawa akad ( serahan dan penerimaan )merupakan asas yang penting dan mereka berdebat tentang rukun-rukun lain seperti kehadiran dua saksi lelaki dan kebenaran wali. Ulama’ mazhab Hanafi hanya menetapkan dua criteria bagi sebuah perkahwinan yang sah , iaitu kedua-dua pihak ( seorang lelaki dan seorang perempuan ) dan akad yang sah. Maka atas alasan inilah , kita dapat melihat bahawa perkahwinan bagi mereka yang bermazhabkan Hanafi boleh dilangsungkan tanpa persetujuan dan kehadiran seorang wali . Manakala Ulama’ Syafiiah pula menetapkan lima rukun atau elemen perlu dipatuhi , iaitu suami , isteri , wali , akad dan saksi . Mazhab Syafi’e dan Maliki berpegang pada hakikat bahawa wali ialah unsur penting dalam sesebuah perkahwinan .Oleh kerana mazhab Syafi’e diterima pakai dan diamalkan secara meluas di Malaysia ,maka ketidakpatuhan kepada mana-mana elemen tersebut akan menyebabkan sesuatu perkahwinan menjadi tidak sah .

Hal ini berdasarkan dalil daripada Al-Quran dan As-Sunnah .Di antaranya firman Allah yang bermaksud :

“ Janganlah kamu menikahkan mereka (perempuan kamu ) dengan lelaki Muslim sehingga mereka beriman “.

Ini dijelaskan lagi oleh hadith Baginda SAW yang menyatakan ;

“ Tidak sah nikah melainkan dengan wali dan saksi yang adil “.

Wali dalam perkahwinan ialah waris bagi perempuan dan susunan perwalian adalah seperti berikut :

( 1 ) bapa

( 2 ) datuk sebelah bapa

( 3 ) saudara lelaki seibu sebapa

( 4 ) saudara lelaki seibu

( 5 ) anak saudara lelaki seibu sebapa

( 6 ) anak saudara lelaki seibu

( 7 ) bapa saudara sebelah bapa seibu sebapa

( 8 ) bapa saudara sebelah bapa sebapa

( 9 ) sepupu lelaki – anak bapa saudara seibu sebapa

(10) sepupu lelaki – anak bapa saudara seibu

(11) orang yang memerdekakan hamba , dan

(12) wali hakim .

Bapa dan datuk merupakan wali mujbir , iaitu wali yang diberikan keutamaan dalam susunan perwalian selagi mereka masih hidup dan mempunyai kuasa mutlak ke atas anak dara yang akil dan baligh . Imam Syafie telah menggariskan tiga syarat yang membolehkan wali mujbir untuk mengahwinkan tanpa keizinan anak gadis di bawah jagaannya iaitu :

( 1 ) bakal suami adalah sekufu dengan perempuantersebut .

( 2 ) maharnya tidak boleh kurang daripada mahar mithil ( al-mahr al-mithli ) ; dan

( 3 ) tidak ada permusuhan antara wali dengan perempuan di bawah jagaannya .

Namun kuasa perwalian boleh berpindah kepada wali hakim/raja atas sebab-sebab tertentu.

Wali hakim/ raja ialah individu yang dilantik oleh sultan ( ketua negara ) untuk mewalikan perempuan yang tidak mempunyai nasab ( kekeluargaan). Ini berdasarkan kepada sebuah hadith yang diriwayatkan oleh Aisyah RA :

Maksudnya : Sultan menjadi wali bagi mereka yang tidak mempunyai wali .

Antara sebab yang mengharuskan perpindahan kuasa perwalian daripada wali khusus kepada wali hakim/raja adalah seperti berikt :

( 1 ) ketiadaan wali nasab sama sekali ; atau

( 2 ) wali aqrab dalam ihram haji atau umrah ; atau

( 3 ) kehilangan wali aqrab yang tidak diketahui keberadaannya , sama ada ia masih hidup

atau telah meninggal

( 4 ) jarak tempat berlangsungnya perkahwinan lebih daripada dua marhalah/60 batu /96

kilometer dari tempatwali nasab berada .

( 5 ) wali aqrab sendiri yang akan berkahwin dengan pihak perempuan tersebut ; atau

( 6 ) wali ‘adal (wali yang ingkar ).

Wali ‘adal ialah wali yang enggan menikahkan seseorang perempuan di bawah jagaannya yang telah akil baligh, dengan seorang lelaki yang sekufu dengan perempuan tersebut tanpa alasan yang munasabah . Keengganan wali dapat diketahui apabila :

( 1 ) wali berterus-terang kepada pihak berkuasa yang telah memerintahkannya untuk

menjadi wali bahawa beliau enggan mengahwinkan perempuan di bawah jagaannya ;

atau

( 2 ) beliau melantik wakil mewakili/menggantikannya ; atau

( 3 ) diamnya wali yang dapat difahami bahawa beliau tidak mahu melaksanakan

perkahwinan itu ; atau

( 4 ) wali menyembunyikan diri agar dia tidak dapat ditemui untuk melaksanakan

perkahwinan itu .

Untuk mensabitkan keengganan wali tersebut , pengesahan perlulah dibuat oleh hakim terlebih dahulu . Setelah sabit keengganannya ( iaitu sebanyak tiga kali menyatakan selepas disoal siasat ) , barulah berpindah kuasa perwalian kepada wali hakim/raja kerana keengganan itu dianggap zalim dan kuasa orang zalim akan berpindah kepada kuasa hakim . keizinan wali pihak perempuan dan persetujuan kedua-dua pihak yang akan berkahwin juga telah diperuntukkan dengan jelas di bawah akta dan Enakmen Undang-undang Keluarga Islam di Malaysia dan kegagalan memenuhi peruntukan tersebut akan mengakibatkan sesuatu perkahwinan itu tidak akan diperakui dan didaftarkan di bawah Akta tersebut .[1] Perlu ditegaskan juga bahawa kegagalan memenuhi kesemua syarat perkahwinan menurut hukum syara’ dan menyebabkan perkahwinan tersebut tidak sah[2] dan tidak boleh didaftarkan [3]

p/s: Terima kasih untuk buku tapi kad untuk saya tercicir ya?

perlu kepada penambaikan dan pembanguna sesuai dengan cabaran dan peluang global